BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG BẮT ĐẦU TỪ VĂN HÓA SỬ DỤNG MẠNG XÃ HỘI
Không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống hiện đại. Mỗi ngày, hàng chục triệu người Việt Nam lên mạng để làm việc, học tập, trao đổi thông tin và kết nối với cộng đồng. Mạng xã hội vì thế không còn đơn thuần là công cụ giải trí mà đã trở thành một “không gian công cộng” đặc biệt, nơi mọi phát ngôn, bình luận và chia sẻ đều có thể tạo ra những tác động xã hội nhất định. Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ diễn ra trên các diễn đàn chính trị, trong hoạt động tuyên truyền hay trên mặt báo, mà còn bắt đầu từ chính cách mỗi người ứng xử với mạng xã hội hằng ngày.
Nhiều người vẫn cho rằng những vấn đề như bảo vệ nền tảng tư tưởng, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái là công việc của các cơ quan chuyên trách hoặc đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng. Cách nhìn đó chưa đầy đủ. Thực tế cho thấy, không ít thông tin xuyên tạc, luận điệu chống phá không lan rộng nhờ người tạo ra chúng mà nhờ những người vô tình tiếp tay phát tán. Chỉ một cú nhấp chuột chia sẻ thiếu kiểm chứng, một bình luận theo cảm tính hoặc một lượt tương tác với nội dung độc hại cũng có thể khiến thuật toán của các nền tảng tiếp tục đưa thông tin sai lệch đến nhiều người hơn. Vì vậy, văn hóa sử dụng mạng xã hội không còn là câu chuyện của phép lịch sự trong giao tiếp mà đã trở thành một yêu cầu gắn với trách nhiệm chính trị và trách nhiệm công dân.
Các thế lực thù địch hiểu rất rõ sức mạnh của môi trường số. Chúng không còn phụ thuộc vào những kênh truyền thông truyền thống mà tận dụng chính tài khoản cá nhân, hội nhóm trực tuyến và các nền tảng chia sẻ video để phát tán quan điểm sai trái. Điều đáng chú ý là phần lớn nội dung chống phá hiện nay không mang dáng dấp của những bài tuyên truyền phản động như trước. Chúng được trình bày dưới dạng “góc nhìn đa chiều”, “phân tích độc lập”, “bóc trần sự thật” hoặc lợi dụng danh nghĩa phản biện xã hội để che giấu mục đích xuyên tạc. Nhiều nội dung chỉ thay đổi vài chi tiết, cắt bỏ một phần bối cảnh hoặc cố tình nhấn mạnh một khía cạnh tiêu cực cũng đủ khiến người đọc hình thành nhận thức lệch lạc nếu không có khả năng kiểm chứng.
Một thực tế đáng suy nghĩ là không gian mạng thường khuyến khích phản ứng nhanh hơn suy nghĩ thấu đáo. Trước một thông tin gây sốc, nhiều người có xu hướng chia sẻ ngay để thể hiện quan điểm hoặc để trở thành người cập nhật sớm nhất. Chính sự vội vàng ấy đã tạo điều kiện cho tin giả và thông tin sai lệch lan truyền nhanh hơn sự thật. Văn hóa sử dụng mạng xã hội vì thế trước hết phải là văn hóa của sự cẩn trọng. Đọc hết nội dung trước khi bình luận, kiểm tra nguồn tin trước khi chia sẻ, đối chiếu thông tin với các cơ quan báo chí chính thống trước khi đưa ra nhận định là những hành động nhỏ nhưng có ý nghĩa rất lớn trong việc ngăn chặn sự lan rộng của thông tin độc hại.
Văn hóa sử dụng mạng xã hội còn được thể hiện ở thái độ tranh luận. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không đồng nghĩa với việc cực đoan trong phản bác hoặc sử dụng những lời lẽ xúc phạm người khác. Ngược lại, sức thuyết phục của một quan điểm đúng nằm ở lập luận chặt chẽ, ở bằng chứng xác thực và ở cách ứng xử văn minh. Khi đối diện với thông tin sai trái, điều cần thiết là phân tích rõ bản chất vấn đề, chỉ ra những điểm sai bằng lý lẽ và thực tiễn, thay vì để cảm xúc chi phối. Một lời phản bác có văn hóa luôn có giá trị lan tỏa tích cực hơn nhiều so với những cuộc tranh cãi thiếu kiểm soát.
Đối với cán bộ, đảng viên, văn hóa sử dụng mạng xã hội còn là biểu hiện của tính tiền phong, gương mẫu. Trong môi trường số, mỗi tài khoản cá nhân đều có thể trở thành một “kênh thông tin” có ảnh hưởng nhất định. Vì vậy, mỗi cán bộ, đảng viên cần ý thức rằng phát ngôn trên mạng xã hội cũng phản ánh bản lĩnh chính trị, trình độ nhận thức và hình ảnh của người đảng viên trước nhân dân. Chủ động chia sẻ thông tin chính thống, lan tỏa những giá trị tích cực, đấu tranh với các luận điệu xuyên tạc bằng thái độ khách quan, chuẩn mực là cách thiết thực để củng cố niềm tin xã hội và góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ không gian mạng.
Đối với các gia đình, nhà trường và tổ chức đoàn thể, việc xây dựng văn hóa sử dụng mạng xã hội cần được coi là một nội dung quan trọng trong giáo dục công dân số. Không chỉ hướng dẫn kỹ năng sử dụng công nghệ, cần giúp thế hệ trẻ hiểu rằng quyền tự do biểu đạt luôn đi cùng trách nhiệm đối với cộng đồng. Biết tôn trọng sự thật, biết lắng nghe nhiều chiều, biết phân biệt phản biện với xuyên tạc và biết đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc lên trên những thông tin giật gân là nền tảng để hình thành bản lĩnh trong môi trường số.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải lúc nào cũng bắt đầu từ những cuộc đấu tranh lớn hay những bài viết mang tính lý luận chuyên sâu. Đôi khi, đó chỉ là quyết định không chia sẻ một thông tin chưa được kiểm chứng, là lựa chọn bình tĩnh trước một nội dung gây tranh cãi, là sự kiên trì lan tỏa điều đúng giữa vô vàn điều sai. Khi những hành động ấy trở thành thói quen của đông đảo người sử dụng mạng xã hội, văn hóa số sẽ được hình thành, niềm tin xã hội sẽ được củng cố và không gian mạng sẽ thực sự trở thành môi trường lành mạnh, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số.